Blog: 10 lessen uit 20 jaar kunsteducatie
In deze blog lees je onze 10 belangrijkste lessen van de afgelopen 20 jaar.
Kort samengevat:
- Ieder mens is creatief
- Creativiteit verbindt
- Kunst kan ook een middel zijn
- Proces even belangrijk als resultaat
- Presenteren blijft spannend
- Cultuursector blijft in beweging
- Subsidies en klanten zijn belangrijk
- Persoonlijke relaties zorgen voor gunfactor
- Na regen komt zonneschijn
- Behoefte aan kunsteducatie blijft
Wat hebben we geleerd sinds 2006?
→ Inmiddels hebben we zo’n 50.000 workshops gegeven aan een miljoen deelnemers.
En dan maak je van alles mee. Inhoudelijk, organisatorisch én financieel.
Wat waren nou de belangrijkste en inzichten en lessen die we hier zelf uit haalden?
Hier heb je er 10:
1. Ieder mens is creatief
Kleine kinderen experimenteren vaak uit zichzelf al, en wij ondersteunen hen hierbij door allerlei tools en werkvormen aan te reiken, bijvoorbeeld in onze Robot Workshop.
Jongeren helpen we over hun puberale gêne heen, en hun gevoelens te uiten in kunst, bijvoorbeeld met Spoken Word of Zandverhalen Toveren.
Volwassenen stimuleren we hun efficiënte jasje uit te doen, en weer eventjes te spelen als een kind, bijvoorbeeld in een Stop Motion Workshop waarin je speelgoedpoppetjes tot leven laat komen en een avontuur laat beleven.
Die basiscreativiteit kun je verder ontwikkelen door het ruimte en tijd te durven geven.
2. Muziek en creativiteit verbindt…
…en schept een band die doorwerkt in de klas en op de werkvloer. Samen zingen, trommelen, schilderen, acteren; het doorbreekt de gebruikelijke dynamiek en hiërarchie.
En dat is helemaal prima; het toont aan dat iedereen talenten heeft.
Stiekem wist ik dit al toen ik begon in 2006 (het was zelfs een van de redenen waarom ik met maX Music begon), en gelukkig heeft de praktijk dit bevestigd.
3. Doel of middel?
Theatersport is leuk om eens te beleven, maar het is ook een uitstekend middel gebleken voor teambuilding. Op een laagdrempelige en veilige manier laten we groepen uitdagende scenes tot een goed eind brengen.
Het schrijven en opnemen van een eigen rapsong verbetert de taalbeheersing en zorgt voor een succeservaring voor een leerling in het speciaal onderwijs.
→ Zomaar twee voorbeelden voor hoe creatieve workshops ook kunnen worden ingezet als werkvorm om andersoortige doelen te bereiken.
4. Proces minstens even belangrijk als resultaat
Jezelf creatief leren uiten is een proces dat niet altijd een duidelijk meetbaar resultaat heeft. Veel klanten begrijpen dat, maar we hebben ook onze algemene voorwaarden erop moeten aanpassen. 😉
Wij zien echter wel steeds mooie dingen gebeuren; een lichtje in de ogen van een deelnemer bij wie iets lukt of die opeens een creatief idee krijgt. Of een kleine verandering in gedrag bij een leerling die dwars binnenkwam, en die toch wordt gegrepen door het enthousiasme van de kunstenaar voor de klas.
Elke groep en elke situatie zijn uniek, en vragen om flexibiliteit. Wij proberen ons steeds aan te passen en het startniveau en de dynamiek van een groep te herkennen, om daar vervolgens op in te haken en doelen-op-maat te stellen.
Voor de ene groep zal dat doel een prachtig uitgewerkt kunstwerk zijn, en voor de andere groep is het al winst dat elke deelnemer een persoonlijke gedachte heeft durven opschrijven, of zelfs in beeld heeft durven brengen met een eenvoudige tekening.
5. Presenteren en improviseren is spannend…
…helemaal in een tijd waarin veel zogenaamde perfectie te zien valt op social media. Die perfectie kan een verlammende werking hebben, vooral op jongeren.
“Dat ga ik toch nooit kunnen, dus ik ga het niet eens proberen”.
In onze workshops proberen we deelnemers te overtuigen dat perfectie wellicht haalbaar is met allerlei hulpmiddelen, maar dat het vooral leuk is om iets te proberen, en dat het daarbij niet erg is om te ‘falen’.
Veel van onze workshops beginnen met een spontane en niet perfecte demonstratie van de workshopleider, en idealiter eindigen we een workshop met een presentatie van de deelnemers aan elkaar.
Laat maar zien wat je hebt geprobeerd en wat je leuk vond; alles is ok; we zitten hier allemaal in hetzelfde experimentele schuitje.
Veiligheid daarbij is zeer belangrijk, bijvoorbeeld door leerlingen elkaar niet te laten filmen, en niet andere leerlingen door de ramen te laten meekijken.
6. Cultuur- en evenementensector blijven in beweging
Ook in onze promotie moeten we inspelen op nieuwe behoeftes en op nieuw zoekgedrag van klanten. We zitten niet meer standaard in een mapje met visitekaartjes (ja, die gebruikten we echt in 2006), maar we moeten nu worden genoemd door AI zoals ChatGPT en Gemini. Het is een interessante uitdaging.
7. Subsidies en klanten zijn belangrijk
In de afgelopen 20 jaar hebben we regelmatig dankbaar gebruik gemaakt van subsidies.
Deze gelden leidden regelmatig tot bijzondere projecten waarom een klant wellicht niet zelf zou hebben gevraagd, zoals het jongeren stadslied ‘Ren door de poort’, of MDT trajecten zoals ‘Zorg dat jij de liefde vindt’.
Subsidies zorgen wel vaak voor een enorme administratielast, en stellen voorwaarden waarvan je kunt wakker liggen.
Maar over het algemeen hebben we ‘onze eigen broek kunnen ophouden’.
Want onze klanten zien gelukkig de waarde in van onze workshops en zien de waardevolle resultaten (al zijn dat soms processen 😉), en de klanten zijn bereid hiervoor te betalen.
→ Dank jullie wel hiervoor!
8. Persoonlijke relaties zijn net zo belangrijk als professionaliteit
Suzanne, één van onze eerste medewerkers op kantoor, hoorde ik maar eindeloos bellen met klanten, en praten over allerlei koetjes en kalfjes. Maar de aanvragen die zij behandelde gingen bijna allemaal door.
Ikzelf dacht in 2006 dat ik vooral zakelijkheid en professionaliteit moest brengen in die warrige kunstwereld. Maar ook in deze sector bleken gewone mensen werkzaam, op zoek naar prettig menselijk contact hebben die ze vervolgens ook iets gunnen.
Een leuk adviesgesprek blijkt ons eigen werk ook nog eens leuker te maken, meer dan alleen ‘een workshop over de kassascanner te halen’.
Weer wat geleerd… dank je Suzanne! 😉
9. Na regen komt zonneschijn
De afgelopen 20 jaar waren niet altijd leuk en gemakkelijk. Er waren plannen die niet lukten, zieke medewerkers, of artiesten die op organisatorisch vlak te ‘kunstzinnig’ bleken te zijn.
De financiële crisis van 2008 leidde tot minder aanvragen voor volwassen workshops.
Dat was heel pittig, maar het maakte ons uiteindelijk ook weer creatief bij het verzinnen van nieuwe diensten die wél konden en mochten, zoals de docuserie ‘Amersfoort in Coronatijd’, online workshops, een kerstfilm, een interactieve paasvoorstelling, etc.
In de jaren na corona ging de zon nog harder schijnen toen alle niet opgemaakte cultuurbudgetten werden besteed, én NPO gelden beschikbaar kwamen. Iedereen wilde weer verbinden en leek meer dan ooit overtuigd van de waarde van kunst & cultuur.
10. Behoefte aan kunsteducatie en evenementen is tijdloos
Zeker nu het leven in een digitale wereld toeneemt, en sociale vaardigheden en mentale gezondheid steeds meer een issue worden. Naar ons idee schreeuwt dit om kunst & cultuur.
Wij blijven uitgaan van de menselijke creativiteit, de kracht van creatieve werkvormen, en de behoefte van mensen om samen te beleven.
Dat zal bij maX Music hopelijk blijven zorgen voor prikkelende activiteiten en ervaringen die mensen nodig hebben om te kunnen blijven duiden, verwerken, genieten, verbinden en innoveren.
Even achter die schermen vandaan, en samen voelen dat je mens bent! 😊
Geschreven door: Menno Wiegeraad
Geschreven door: Menno WiegeraadMenno is oprichter van maX Music creatieve workshops.
Sinds 2006 heeft maX Music meer dan een miljoen mensen laten ontdekken en beleven met leuke activiteiten zoals workshops muziek, dans, theater, beeldend, media en meer.
